07-08-2011    

De sledehondensport

De sledehondensport is ontstaan in Noord Amerika. De Eskimo’s en indianen zijn voor hun vervoer lange tijd (vooral tijdens de lange winters) aangewezen geweest op honden. Een voorbeeld van een nuttige tocht, die later als wedstrijd is omgetoverd, is de zogenaamde Seremrace van Anchorage naar Nome in Alaska. In 1925 werden door deze tocht de levens van vele mensen gered, doordat een sledehonden span het serum tegen difterie bracht, omdat andere wijzen van vervoer niet mogelijk waren. Later werd deze tocht omgezet in de bekende Iditarod Trail Race, die nog elk jaar wordt gelopen van Anchorage naar Nome over een afstand van 1600 Km. Iedereen kent wel de Walt Disney tekenfilm Balto die dit verhaal verteld.

Zoals iedere Nederlander weet, valt er ‘s winters hier weinig tot geen sneeuw. Toch zijn er in Nederland ongeveer 200 sledehonden teams actief. Hier word getraind met karren. Dit zijn speciale karren die meestal zelf gebouwd worden, maar ook in de handel verkrijgbaar zijn. Het enige verschil met een slee, is dat er in plaats van zogenaamde runners, wielen onder zitten en iets zwaarder maar beter bestuurbaar zijn. In het begin van het seizoen worden er ook enkele karrenwedstrijden gehouden. Dit is vooral om de mushers (menners) te laten zien of ze met hun trainingen op de goede weg zijn, of bijvoorbeeld jonge honden de stress goed aan kunnen. Van januari tot en met maart zijn er veel Nederlands teams in de sneeuw te vinden door heel Europa.

Een hond mag in Nederland in principe niet voor de kar, het ministerie van LNV heeft echter een Vrijstellingsregeling Sledehondensport” in het leven geroepen voor vijf rassen: Alaskan malamute, Groenlandhond, Eskimohond, Samojeed en Siberische Husky. Deze honden moeten in het bezit zijn van een stamboom, anders kan je niet aantonen welk ras het is.



Mushen
Mushen is dus heel simpel gezegd lopen voor een kar met sledehonden, degene die de kar bestuurd is de musher. Een husky mag 50 kilo trekken dus met 4 honden kan je 200 kilo laten trekken, dit is dus de kar en de musher zelf.
Het is per hond heel erg verschillend maar meestal word de leeftijd van ongeveer 1 jaar aangehouden waarneer de hond voor de eerste keer ingespannen kan/mag worden. Dit ligt ook een beetje aan het seizoen, heb je aan het eind van het seizoen bv een hond van 9 maanden die zo goed als klaar is met groeien maar zeer zeker ook geestelijk kan die kleine stukjes mee. Meestal gaan dan eerst de volwassen honden en dan aan het eind mag de “pup” nog een klein stukje mee dan is de ergste energie er bij de oudere honden uit en kan de pup rustig leren wat het inhoud om de kar te trekken.

Ook de temperatuur is heel erg belangrijk, boven de 15 graden wordt er NIET gelopen met de honden, ga zelf maar is met 15 graden een marathon in je bontjas lopen dan zul je zien dat dit geen pretje is. Maar ook een hele hoge luchtvochtigheid is niet goed, als die te hoog is zal er dus ook niet gelopen worden.

Om je honden te trainen heb je een bos nodig, op asfalt lopen is niet goed, ten eerste voor de kussentjes van de honden niet maar asfalt veert niet mee en dus krijgen de schouders veel te veel te verduren wat blessures kan opleveren. De meeste gemeentes werken met vergunningen, wil je dus trainen in een bepaald bos zul je naar de gemeente moeten om een vergunning aan te vragen.



De eerste trainingen in een seizoen ben je langer bezig om alles in te pakken en klaar te zetten dan dat je daadwerkelijk loopt, onze eerste ritjes zijn maar 10 minuten en dat word zo steeds verder uitgebouwd tot ze uiteindelijk het aantal km bereiken wat wij willen en kunnen lopen met onze honden.

Laten we de handler ook niet vergeten, deze is haast onmisbaar die zorgt dat de honden in goede gezondheid zijn, dat ze hun tuig aankrijgen en op de juiste plek ingespannen worden, die zorgt dat er water en wat lekkers klaar staat als ze terug komen, doet de tuigen weer uit, ruimt alles ook weer op, dicht eventuele gaten die ze gegraven hebben en eventuele ontlasting word opgeruimd.

De honden worden per 2 ingespannen dat kan variŽren van 2 honden tot 20 honden, De voorste twee honden zijn de leidhonden, de twee daarachter zijn de swinghonden, de achterste twee zijn de wheelers. De honden daartussen zijn de teamhonden, ofwel de motor van je team. De leidhonden brengen jou en jouw team rond, de swinghonden helpen de leidhonden, vaak zijn dit leidhonden in opleiding.



Je leidhond uitkiezen
Je Ieidhond is meestal een hond waar je de meeste tijd aan besteedt, die jou als baas ziet en die naar jou luistert. Als je een Ieidhond wilt kopen, onthoud dan dat niet alle leidhonden voor iedereen Ieidhond willen zijn. Vraag je af wat voor een Ieidhond je nodig hebt: een voor een vier-hondenteam of eentje die een open-team veilig over de trail brengt. Weet hij alle commando's of houdt hij alleen de lijn strak en volgt het ervaren team op het gevoel. Het is een must dat hij de trail kan volgen: stel je voor dat je een avondetappe hebt en je hoofdlamp valt uit, je ziet niets meer en moet voor 100 % op je Ieidhond kunnen vertrouwen. Je Ieidhond hoeft niet per se een grote hond te zijn of verschrikkelijk snel, als hij (of zij) het maar geestelijk aankan om voor het team te staan en de lijn strak te houden. Hij moet voor zichzelf kunnen denken; wanneer jij er niet zeker van bent, moet hij de goede trail kunnen vinden. Ais je Ieidhond aan het werk is, geef je alleen commando's en houd je geen hele verhalen en vergeet je natuurlijk niet hem af en toe te prijzen.

Hij zal een tevreden hond zijn, leergierig en altijd bereid jou te plezieren. Als je je eigen Ieidhond traint, zorg er dan voor dat er een sterke vertrouwensband tussen jou en je hond ontstaat. Leer eerst je hond kennen voordat je met hem gaat trainen.

De commando's die de leidhond moet opvolgen dit gebeurt altijd met je stem.
Gee = rechts
Haw = links
Easy = Rustig aan
Hike, mush of Go – om te vertrekken
On By! en/of Trail: Het commando om een ander team te passeren of om voorbij een of andere hindernis te gaan.
Ho, whoa = stoppen
Line out, de leidhond moet de lijn gestrekt houden. Line, wordt gebruikt als een hond over de centrale lijn gaat met een poot, je geeft het bevel en zorgt even dat de lijn slap gaat hangen, dan kan de hond zichzelf uit de situatie behelpen. Straight ahead, rechtdoor
Doorgaan, Bij het inhalen moeten ze niet lanterfanten of zich met het andere team bezig houden, wordt gebruikt bij alle mogelijke situaties waar ze moeten verder gaan.
Go home, autooooooooo, laatste inzet gevraagd of versnelling, wordt bij het naderen van de aankomst gebruikt als boost. Trail, Als je in een wedstrijd om "Trail" vraagt, dan wil je passeren en moet het andere team ruimte maken en je de mogelijkheid geven om ongehinderd te kunnen passeren



Swinghonden
Deze honden kunnen een reserve-leidhond zijn voor het geval dat je leidhond moe of geblesseerd raakt. Het kunnen soms commando- leiders zijn als je geluk hebt. Bij grote teams als op de Iditarod en op 500 mijls-wedstrijden zijn de eerste drie koppels vaak leidhonden. De swinghonden zijn de hulpen van de leidhonden om het tempo vast te houden, en bij een zes-hondenteam moeten ze vaak ook sterk zijn. Bij teams van acht en meer honden moeten ze vaak de leidhonden helpen met het nemen van bochten. Meestal zijn swinghonden de snellere en enthousiastere honden of jonge leidhonden in opleiding.

De teamhonden
De spil van je team, de spieren en het hart van het team zijn de teamhonden. Ze houden van werken en hangen altijd in hun harnassen. Als ze hard werken, zijn de staarten naar beneden gericht (van alle honden trouwens); als de staarten omhoog wijzen, doen ze hun werk niet goed. Als je snelle leiders hebt, heb je snelle teamhonden nodig. Deze honden zijn de zogenaamde "domme" krachten, ze gaan de trail over en werken aan een stuk door.



De wheelers
De wheelers zijn de sterkste (niet altijd de grootste en snelste) honden. Wheelers moeten de klappen van de slee opvangen, je van bomen weghouden en de slee de bocht om trekken.

Je moet uitkijken dat je met je kar of slee niet tegen of over de wheelers heen gaat; je kan ze gemakkelijk bezeren. Je moet constant in de gaten houden dat je treklijn niet verslapt. De wheelers vangen alle klappen van de slee op van de eerste "Hike" tot de laatste "Whoa", wees dus zuinig op ze. Kijk dus goed uit dat je niet tegen hun poten aanrijdt, want dan blijven ze in het vervolg achterom kijken wat hun volgt omdat ze het dan niet meer vertrouwen. Dat brengt een hoop onnodige stress met zich mee.

Wedstrijden

De verschillende klasses:
skijoring
pulka
Steppen
4 honden klasse C klasse
6 honden klasse B klasse
8 honden klasse A klasse
meer dan 8 honden O klasse

Er is verschil in afstanden ook. En er is ook verschil in afstanden tussen bijvoorbeeld sprintwedstrijden en middistance wedstrijden. Bij pulka moet de honden weer een bepaald gewicht trekken. Dat wordt gewogen op de wedstrijd.

De materialen en wat kost het allemaal?

De sledehondensport ( het mushen) is een erg dure sport, je hebt er om te beginnen al flink wat materialen voor nodig.

Om te beginnen de honden, je kan met 1 of 2 honden leuk steppen, vanaf 3 honden is het verstandiger om over te stappen naar een kar.
Het gemiddelde team in Nederland bestaat toch wel uit 4 of 6 honden.

Laten we beginnen met de aanschaf van je husky, een husky kost bij de gemiddelde fokker zo rond de 850 euro.

Je hebt dan nodig: Een stake–out, trektuigen voor elke hond 1 maar liever nog voor elke hond 2 want ze kunnen natuurlijk wel is stuk gaan, een treklijn, een demper, een kar (of step) een aanhanger (om je kar te vervoeren), een GROTE auto, benches of hokken in je auto.

Als je naar de sneeuw gaat heb je een slee en booties nodig maar ook een caravan (huisje huren kan natuurlijk ook maar dat is meestal niet makkelijk te vinden) degelijke sneeuwkleding, en een heleboel kleinere dingen zoals gasflessen, sneeuwkettingen, gereedschapskist, waxspullen, een sneeuwschep enz enz.



Maar laten we ook vooral het onderhoud van de honden niet vergeten, je kan als je geluk heb 5 maanden in het jaar trainen met je honden maar je hebt ze wel het hele jaar! en dan willen ze graag goed verzorgd worden, denk aan elke dag 2 keer eten (een hoogwaardig voer )maar ze kunnen ook ziek worden en dan moet je naar een dierenarts. Als er 1 kennelhoest krijgt kan je er vanuit gaan dat ze het allemaal krijgen. Deze kosten zijn wellicht nog wel hoger als alle materialen die je nodig hebt.

Als je wedstrijden en/of trainingskampen wil bezoeken ben je verplicht cocktail en rabiŽs te enten. Wil je naar bv Zweden zullen alle honden ook een bloedtest moeten ondergaan. Ook wedstrijden en trainingskampen kosten geld, en vergeet ook vooral de reis er naartoe niet.

Hoeveel tijd kost het trainen?
Op een dag dat er getraind word ziet het er als volgt uit, laten we er vanuit gaan dat we om 8 uur smorgens beginnen.

Half 6 opstaan en afwateren, afwateren is een soort soepje voor de honden maken, ze MOETEN minimaal een halve tot een liter water drinken maar gewoon water drinken ze natuurlijk geen liter van, dus doen we er iets lekkers door zodat ze wel alles opdrinken, dit kan van alles zijn een visje, wat vlees, pens enz enz elke hond is anders en de 1 zal dit graag drinken en de ander weer iets anders.



Als de honden verzorgt zijn moeten er 3 potten koffie en 1 pot thee gezet worden, na het trainen een lekker bakkie met onze mede mushers is hartstikke gezellig :)

Ondertussen pakken we alle spullen in en brengen dit naar de auto, vervolgens doen we de halsbanden om en dan begint het gepiep en gedans al, ze weten precies wat er komen gaat.

Om en nabij 7 uur gaan ze de auto in en rijden we naar het bos daar aangekomen slaan we de stake out en zetten de honden eraan, meestal plassen en poepen ze dan nog en dan beginnen we met intuigen. Ondertussen staan ze zo te springen dat dit beschouwd kan worden als een warming up. Als iedereen zijn tuig aan heeft kunnen ze ingespannen worden, eenmaal ingespannen zijn ze heel snel vertrokken.

Als ze weg zijn loopt de handler met de honden die niet meegaan, denk aan bv pups, oude honden, zieke honden. Vervolgens zorgt de handler dat ze op tijd terug is om water neer te zetten en wat lekkers klaar te leggen.

Als ze dan eenmaal terug zijn gaan ze allemaal weer aan de stake out, onderwijl dat hun uithijgen, drinken en eten ze wat en worden hun tuigen weer uitgedaan.
Daarna drinken wij gezellig een bakkie koffie of 2 of 3 of 4 :) Daarna gaan de honden de bus in en ruimen wij alles op, stake out weg, lijnen en tuigen opruimen eventuele gaten dichten, poep opruimen enz enz.

Eenmaal thuis moeten de spullen weer opgeruimd worden, als het heel erg modderig is spoelen we de spullen even af. Koffiekannen en bekers afwassen enz enz.
Meestal zijn we rond een uur of 12 dan wel klaar, het kost dus enorm veel tijd alles bij elkaar genomen en dat ongeveer 4 keer in de week


Hoe gaat zo’n wedstrijd weekend er aan toe?
De meeste komen vrijdagmiddag aan, krijgen een plek toegewezen en gaan alles in orde maken. Ondertussen worden de honden ook goed verzorgd uiteraard.
Als alles eenmaal op zijn plek staat ga je het terrein en eventueel de trail verkennen zodat je weet wat je te wachten staat de volgende dag. De mensen zelf slapen in een caravan, de meeste honden in de bus al hebben sommige ook een hond (of meerdere) in de caravan. S’avonds worden meestal de karren en steps gecontroleerd of ze veilig genoeg zijn voor het aantal honden wat je ervoor wil zetten. Als dat eenmaal gebeurt is volgt er meestal een mushermeeting, kan ook dat het zaterdagochtend is. Een mushermeeting houd in dat de wedstrijd leiding vertelt hoe de trail is en waar je op moet letten, ook krijg je dan je startnummer, die moet je zichtbaar dragen en ook krijg je een lijst waar je starttijd op staat.

Zaterdagochtend rond een uur of 9 begint de wedstrijd dan echt, iedereen loopt zijn rondje en meestal is de wedstrijd zelf om een uur of 2 wel afgelopen. De wedstrijdleiding gaat dan alle tijden noteren en s’avonds krijg je dan een nieuwe lijst waar de starttijd voor zondag op staat. Dit gaat op volgorde, de snelste van zaterdag zullen als eerste op zondag starten.
Zaterdagavond is er dan een mushermaaltijd, dan eten we met zijn allen in een tent of gebouw als die aanwezig is op locatie. De maaltijd wordt geheel verzorgd door de club.

Zondagochtend begint de wedstrijd dan weer, als deze klaar is gaat de wedstrijd leiding de definitieve uitslagen op papier zetten, rond een uur of 3, soms 4 is dan de prijsuitreiking.Hier zijn altijd een beker en een zak voer te winnen voor de eerste drie plaatsen in elke klasse. Na de prijsuitreiking gaat iedereen zoetjes aan weer naar huis, de meeste moeten maandag gewoon weer werken en alles moet natuurlijk ook thuis weer opgeruimd worden, de caravan misschien weer naar de stalling enz enz.

Er is natuurlijk ook genoeg tijd tussendoor om gezellig met je medemushers te kletsen, meestal staan er wel standjes waar je wat spullen kan aanschaffen die aan vervanging toe zijn. Als het een beetje redelijk weer is staan de hondjes lekker aan de stake out al dan niet met een lekkere kluif en zitten de baasjes op de stoelen bij de caravans.
De honden staan niet de hele dag aan de stake out omdat dit erg vermoeiend is, ze zien en horen zoveel dat ze niet echt kunnen uitrusten, daarom gaan ze van tijd tot tijd ook weer de bus in om lekker uit te rusten.



Wilt u ooit een wedstrijd gaan bezoeken houd dan onderstaande ongeschreven regels in uw achterhoofd.

* Aai geen honden die aan de stake out staan zonder toestemming te vragen.
* Loop niet vlak langs een stake out met je eigen hond(en).
* Blijf met je eigen hond(en) bij de start en finishchute weg.
* Zoek geen conflicten op, niet als deelnemer, niet als bezoeker. Als je ziet dat honden fel op elkaar reageren, loop door of loop weg.
* Heb je als bezoeker vragen? Prima! Maar wacht liever totdat de musher weer terug is van de race, dan is alle stress eraf en is er alle tijd voor vragen.
* Help niet ongevraagd een team bij start of finish. De meeste mushers hebben hulp genoeg en veel honden zijn er niet van gediend.
* Geef deelnemende honden niet ongevraagd een koekje
* NIET te dicht langs de trail in het bos.

Examens en Diploma's zijn er niet in deze sport, deze sport voer je buiten de wedstrijden om ook alleen met je eigen team uit. Soms komt er is een collega musher samen trainen met je om het passeren te oefenen.

Wie loopt met wie ?
Martijn (sprintteam) Cita, Shiva, Kaydee, DeeDee & Sissi
Angelique/Jeddy (tourteam) Lola, Dallas, Demon, Kaya & Aschak
Eric (step) Tomkin
Esther (step) Taran & Dakotah
Martine (step) Aiko

Materialen







Met dank aan: Martijn Verhaegen en Angelique Man
Website: www.nuyvilaq.nl
Datum: 07-08-2011