12-08-2012    

Help! Mijn hond heeft ADHD
WHG Dierenziekenhuis Alkmaar, Vondelstaete 500, 1814 HM Alkmaar, 072-5112133, www.whgdierenartsen.nl

Auteur: Erwin van Nieuwkoop www.hgcnoordhollandnoord.nl.

N.B. Deze cliënten hand-out is bedoeld als ondersteuning van het consult door de dierenarts. De tekst gaat ervan uit dat uw huisdier al door de dierenarts is gezien. De adviezen in de hand-out gelden alleen voor dieren bij wie de diagnose is gesteld. De informatie dient niet als vervanging van een consult door de dierenarts! Bedenk bij het lezen dat de gezondheidssituatie van uw huisdier anders kan zijn dan in de teksten wordt beschreven. Verder worden al onze hand-outs vervaardigd aan de hand van niet alleen wetenschappelijke literatuur, maar ook van onze eigen inzichten op grond van persoonlijke ervaringen. Daarom kan de informatie voor een deel afwijken van de gangbare literatuur.

Heeft u ook zo’n hond? Die de hele dag om u heen draait, met van alles komt aanzetten, constant tegen u blaft, als een dwaas het bezoek bespringt? Word je er soms helemaal gek van? Heel vaak wordt er gezegd dat de hond ADHD heeft. Maar is dat wel zo?

Vaak gaat men er bij drukke honden vanuit dat de aard van het gedrag erfelijk is aangelegd. Dus er zal wel niks aan te doen zijn. Maar is dat werkelijk zo? Erfelijk aangelegd gedrag hoeft zich niet altijd te openbaren in probleemgedrag. Sterker nog, een slechte omgeving hoeft er niet altijd toe te leiden dat uw hond probleemgedrag gaat vertonen.
Vaak is het een combinatie van factoren: een erfelijke aanleg én een omgeving die de aanleg stimuleert. Beide factoren kunnen er aan bij dragen tot de ontwikkeling van bepaald gedrag. Dat kan gewenst, maar ook ongewenst gedrag zijn. Vaak wordt er met de keuze van een hondje gekeken naar het karakter van de ouders. Ouders die beide heel rustig en sociaal zijn, goed gehoorzamen, zullen wel pups voortbrengen die dat karakter in zich dragen. Maar als zo’n pup opgroeit in een gezin met drukke jonge kinderen, waar men zich niet bekommert om de opvoeding van de hond, kan  de hond opgroeien tot een ongelofelijke dwingeland die zijn weerga niet kent. Andersom kan echter ook. Een pup met dubieuze ouders kan in een stabiel gezin met de juiste opvoeding zich ontwikkelen tot een sociaalvaardige kalme hond waar men veel plezier aan kan beleven. Voordat men dus een drukke hond met ADHD betitelt, is het vaak eerst zaak om het eigen gedrag en die van de directe omgeving eens onder de loep te houden. Want alles wat daar niet goed, draagt bij tot druk en ongecontroleerd gedrag van de hond. En weet je wat het goede nieuws is? Je eigen gedrag en de omgeving kun je veranderen! En doordat de omstandigheden veranderen zal het gedrag van de ‘ADHD-hond uiteindelijk ook veranderen.
 

‘ADHD’ kenmerken
Als we het over ADHD-honden hebben zijn dat vaak ongedisciplineerde honden, die vaak heel overdreven op schijnbaar lichte prikkels kunnen reageren. Ze houden constant hun omgeving in de gaten en kunnen zich haast niet ontspannen. Toch heeft dit vaak niks met ADHD te maken en liggen er andere oorzaken ten grondslag.

1. De hond heeft niet geleerd zich aan grenzen te houden. Vaak doordat hij te vroeg uit het nest is gehaald of met de fles is groot gebracht. Soms door bepaalde ervaringen uit zijn jeugd.

2. De hond kent wel zijn grenzen, maar past deze binnen de nieuwe leefomgeving niet toe, omdat het hem iets heel prettigs oplevert. Vaak wordt dit gedrag onbewust, maar heel doeltreffend gestimuleerd doordat wij er constant aandacht aan schenken. Honden herhalen gedrag waar ze succes mee hebben, waardoor het gedrag in hevigheid en frequentie toeneemt.

3. De hond is door aangeboren, fysieke ‘afwijkingen’ niet instaat om in de juiste proporties te reageren. Oorzaken kunnen zijn:
• De hersenen kunnen de betekenis van de prikkel niet goed inschatten, waardoor de hond op elke prikkel heftig reageert. Ook als het om onbelangrijke prikkels gaat die genegeerd hadden kunnen worden.
• De hersenen de prikkels wel op de juiste manier kunnen waarnemen en verwerken, maar de reactie op de informatie overdreven wordt.
• De hersenen overgevoelig zijn voor prikkels, waardoor ze normale prikkels heel heftig waarnemen. Hierdoor zal de hond zeer heftig, maar volgens de inschatting van de hersenen, passend reageren.
 

Is uw hond aangeboren overactief?
Bij aangeboren overactivteit zien we vaak een aantal verschillende symptomen. Zeer regelmatig herkent u meerdere van deze symptomen bij uw hond.
• De hond heeft geen remming op zijn bijtgedrag. Men ziet dit gedrag al als de hond nog pup is. Hij is ongeremd en bijt tijdens spelletjes steeds harder.
• Hij heeft tijdens spelletjes geen controle over zijn lijf. Hij speelt te hard en is niet te stoppen.
• Hij reageert overgevoelig op (reeds bekende) prikkels uit zijn omgeving.
• Hij verkeert in een constante staat van opwinding en komt zelden echt tot rust.
• Heeft eetstoornissen als overmatig eten en ‘uitgehongerd’ schrokken.
• Kunnen tijdens het spel vaak het speeltje niet loslaten, terwijl ze geen prooinijd vertonen.
• Soms reageren ze overdreven op pijnprikkels of nemen die juist niet waar.
• Soms vertoont deze hond ook periodieke slaapstoornissen.
• Doordat ze geen zelfbeheersing hebben, communiceren ze slecht met soortgenoten. Ze ‘spelen’ vaak zo asociaal dat het lijkt alsof er iets is misgegaan tijdens de socialisatieperiode, terwijl dat niet zo is.

Het gedrag ontstaat doordat de hersenen niet instaat zijn om op een nieuwe prikkel daarbij behorend passend gedrag te ontwikkelen. Hierdoor blijft elke bekende prikkel nieuw en zal er geen gewenning optreden. Hierdoor blijft de hond constant heftig op prikkels reageren. Ook in het gedrag naar andere honden ontstaat geen gewenning en blijft hij asociaal. Menig eigenaar zal hem uit de buurt van andere honden, waardoor het gedrag steeds heftiger wordt en kan uiten in angstagressief gedrag.
 

Is er wat aan te doen?
Honden die aangeboren overactief zijn zijn vaak heel moeilijk te trainen. Als het al lukt dan is vaak ondersteunende medicatie noodzakelijk. Gelukkig blijkt dat de meeste honden met overactief gedrag niet te voldoen aan bovenstaande profielschets. Bij honden die overactief zijn geworden omdat hun omgeving dat, vaak onbedoeld, gestimuleerd heeft, is vaak meer en sneller resultaat te behalen. We noemen zo’n hond ‘geconditioneerd overactief’.
 

Wat te doen met een ‘overactief geconditioneerde hond’?
Het is zaak om deze honden wat meer zelfdiscipline bij te brengen. Als ze meer controle over zich zelf hebben is er veel bereikt in hun gedrag. Om het ongewenste gedrag om te buigen naar een gewenste vorm zult u aan twee voorwaarden moeten voldoen.

1. Ontneem de hond elke vorm van succes met zijn oude gedrag door het compleet te negeren. Uw gemopper is ook aandacht. Niet meer doen. Negeer hem of loop gewoon weg.
2. Leer hem in kleine stapjes welk gedrag u wel van hem verlangt. Heel lang hebben wij gedacht dat wij ongewenst gedrag konden uitbannen door te straffen, terwijl het juist veel logischer en makkelijker is om hem aan te leren wat wij wel van hem verlangen. Aanleren is veel makkelijker dan afleren.

Een prachtige manier om grenzen aan te geven is spel. Spel is de manier om uw hond zonder dwang te leren wat u grenzen zijn. Hoe? Door consequenties aan zijn gedrag te binden. Leer hem de spelregels van het spel. Gaat hij over de schreef? Dan breekt u het spel af en loopt u gewoon weg. Vooral de hond die graag speelt, zal hij snel ander gedrag gaan vertonen. Waarom? Omdat u anders niet meer meedoet. Tijdens een trekspelletje ‘perongeluk’ in uw vingers bijten? Tegen u opspringen? In uw kleding happen? Blaffen etc. In al deze gevallen breekt u het spel af! U ontneemt hem hiermee elke vorm van succes. U zult hem echter ook moeten leren wat u wel van hem verlangt. Leg de lat tijdens het aanleren van nieuw gedrag vooral niet te hoog. U moet uw einddoel zien als het leren van de tafel van zestien. Als u deze wilt leren zult u toch minimaal de tafel van één moeten kennen. Dat werkt bij honden ook zo. Begin op een niveau wat hij nog wel aankan. Beloon elke stap in de goede richting. Pas als de hond een bepaald niveau goed kan, gaat u uw norm een klein beetje verhogen. Hierdoor is het voor u, maar ook voor de hond, telkens mogelijk om een succesje te behalen. Leren blijft hierdoor leuk.

Uiteindelijk hebben alle oefeningen maar één doel: de hond leren zich te concentreren, waardoor hij gepast kan reageren op blijdschap zonder geremd te zijn. Door het stressniveau laag te houden, kan een hond heel snel leren. Er is echter één valkuil. WIJZELF! Wij mensen zijn ‘gewoonte dieren’. Vaak als het een stuk beter met de hond gaat, vallen wij terug in ons eigen oude gedrag. Hierdoor gaat de hond weer als van oudsher reageren. Het is heel belangrijk om uw eigen gedrag goed tegen het daglicht te houden. Vaak is het raadzaam om met de hulp van een professionele gedragstherapeut of hondenschool in te roepen. Zij kunnen u helpen om te slagen in uw doelstellingen.

Wilt u meer informatie neemt u dan contact op met onze praktijk.
 

Met dank aan: WHG Dierenartsen en Auteur Erwin van Nieuwkoop
Website: www.whgdierenartsen.nl
Datum: 12-08-2012