10-06-2012    

Trainen van dove honden

(Artikel is geplaatst op 15-11-2008 door Margje Koster)
 

Op onze hondenschool trainen we met handgebaren. Honden gebruiken heel veel lichaamstaal, met handgebaren leren we de hond op ons te letten, wij leren onze stem niet te gebruiken om meer druk op de hond te leggen. Het gebruik van handgebaren is voor dove honden ook een uitkomst.

Op onze hondenschool werken we, zeker in het begin, alleen met handgebaren. Het werken met hangebaren in plaats van verbale commando’s heeft een aantal voordelen. De belangrijkste vind ik dat je met een handgebaar niet kunt ‘dwingen’.
 

Een hond moet een hele nieuwe oefening leren, bijvoorbeeld te gaan zitten. Vrijwel iedereen kan zijn hond īzitī leren. Al snel heeft de hond door dat zijn achterwerk op de grond plaatsen hem heel wat enthousiasme opleverd en zelfs vaak wat lekkers. In de woonkamer gaat dit vaak heel goed. Ook al hebben we het pas een paar keer geoefend, we zeggen er al meteen het woord īzitī bij. Trots als we zijn willen we dat aan onze partner laten zien. We zeggen weer īzitī, de hond kijkt omhoog, valt daarbij haast automatisch op zijn achterwerk en helemaal trots vertel je dat je de hond īzitī hebt geleerd. Nu wil je het buiten aan iemand laten zien. Hier is echter veel meer afleiding dan binnen in huis! De hond ziet vanalles om zich heen gebeuren. Jij zegt īzitī tegen de hond, maar die kijkt niet op. Hij snuffelt en kijkt omzich heen heen, springt tegen een voorbijganger op en laat zich lekker aaien. Je weet zeker dat hij kan zitten, dat deed hij binnen ook! Dus pak je je hond er weer aan zijn halsbandje bij en zegt weer īzit!ī. De hond reageert nog steeds niet en dus zeg je īnou, zitten!ī en daarna īBinkie, zitten nu!, Binkie zit, ik zei zittten!!ī De hond gaat uiteindelijk zitten. Dan zeg je ‘jaa goed zo, dat is zitten!’ En ondertussen is hij al weer opgestaan. Dus zeg je ‘neee, zitten!’ en je duwt hem even op zijn achterwerk om hem toch in die zit te krijgen. Het simpele commando ‘zit’ is nu veranderd in ‘zitzit, zitten, zitten nu, ikzeizitten!’
 

Een ander belangrijk element van handgebaren is dat je ze kunt opbouwen. U kunt zich voorstellen dat in de woonkamer gaan zitten relatief makkelijk is voor uw hond. Allereerst brengt u een brokje naar de neus en trekt dat omhoog over zijn neus heen. Al snel hoeft u alleen uw hand omhoog te doen en de hond gaan zitten. Buiten is dat even een ander verhaal, door al die afleiding is de hond al snel vergeten wat er ook alweer van hem verwacht werd. Om hem toch zijn oefening te laten doen, gaat u dan een paar stapjes terug in uw hangebaar en begint weer met het brokje bij zijn neus. Zo houdt u de aandacht van uw hond vast. Wilt u toch graag met woorden werken? Voeg het woord er dan aan toe, als de hond al begrijpt wat de oefening is. Gaat een hond zitten, zeg dan tegelijkertijd met de actie naar het zitten het woord ‘zit’ erbij. De actie en het woord worden een.
 

Handgebaren zijn uiteraard heel praktisch bij dove honden. Zij kunnen je tenslotten niet horen. Voor het trainen van honden die wel kunnen horen gebruiken wij op de hondenschool de clicker. Voor dove honden heeft dit uiteraard geen nut. In plaats van de click gebruiken wij daarom het ok-symbool. Dit traint u op dezelfde manier in als de clicker. U zorgt dat uw hond voor u staat, en maakt het ok-symbool: uw maakt van uw duim en wijsvinger een rondje, de rest van uw vingers houdt u omhoog. Tegelijk met het ok-symbool geeft u een brokje of snoepje. Dit doet u een aantal keer achter elkaar. En een aantal keer per dag. Na een aantal sessies heeft uw hond door wat het ok-symbool betekend, het betekend wat lekkers!
 

Nu kunt u uw dove hond ook dingen leren met de voordelen van het clickersysteem. Belangrijk is dus wel oogcontact. Het is daarom slim om daarmee te beginnen met de ‘kijk-oefening’ in te trainen. U gaat dus belonen voor oogcontact. Telkens als hij naar u opkijkt, geeft u het ok-signaal en daarna wat lekkers. Naar u kijken wordt dus beloond.
 

Waarom gebruiken we het ok-signaal als tussenweg en belonen we niet meteen? Dit heeft te maken met het aanleren van oefeningen op afstand. Als u uw hond wil leren te blijven staan waar hij staat op het moment dat u uw linkerhand opheft, bijvoorbeeld omdat er fietsers aankomen, moet u uw hond kunnen belonen op afstand. Om dit mogelijk te maken gebruikt u het ok-signaal. Ook is de timing veel preciezer met het signaal. Tegen de tijd dat u het lekkers uit uw jaszak heeft gehaald, staat de hond al naast u en kunt u niet meer belonen voor de goede actie die u bedoelde. Op het filmpje kunt u zien dat Biko gaat zitten en liggen op handgebaar. Voor de duidelijkheid gebruik ik in het filmpje ook woorden. Mijn filmkwaliteiten moeten nog geoefend worden, maar het geeft een globaal beeld van hoe handgebaren eruit zien.
 

Met dank aan: Margje Koster van Hondengedragscentrum Duplo
Website: www.hondengedragscentrum.nl
Datum: 10-06-2012